Osmanlı Döneminde Öğretmen Yetiştirme.

Osmanlı Döneminde Öğretmen Yetiştirme:
Türkiye’de öğretmen yetiştirme işi için modern anlamda ilk “öğretmen okulu”, “Darülmuallimin” adıyla 16 Mart 1848 tarihinde açılmıştır.Rüştiyelere öğretmen yetiştirmek için açılan bu okulun adı 1869 tarihli Maarifi Umumiye Nizamnamesi’nde “Darülmuallimin-i Rüşti” olarak geçmektedir.Bu okulun öğretim süresi 3yıl olarak belirlenmiş olup,yılda 10 ay ve haftada 5 gün ders verilirdi.Bu okulda Usul-i ifade ve Talim,Farsça,Aritmetik ve geometri(Hesap,hendese), Alan ölçümü(Mesaha),Astronomi(Heyet),Coğrafya dersleri verilen temel derslerdi.İleriki yıllarda İlkokulların sayısı çoğalmaya başlayınca 1868 yılında bir “İlköğretmen okulu”(Darülmuallimin-i iptidai) açıldı.1891 yılında Maarif Nazırı(Milli Eğitim Bakanı) Münif Paşa zamanında ikinci Meşrutiyetin başına kadar devam edecek olan Yüksek Öğretmen okulu yapılandırılmasına gidilmiştir.1881’de İlköğretmen okulu yeni bir şekil alarak adı “Darülameliyat” oldu.Bu yapılanmanın özü “hizmetiçi eğitim”veren bir okul işlevini içeriyordu.İkinci Meşrutiyet döneminde öğretmen okullarında Maarif Nazırı Emrullah Efendi’nin “Mecelle-i Muallimin”,Ankara Maarif Müdürü Musa KAZIM Bey’in “Rehberi Tedris ve Terbiye”si(Eğitim ve Öğretim Rehberi),Ayşe Sıdıka Hanım’ın “Usul-i Tedris ve Terbiye dersleri”(Terbiye eğitim usulü) ve Süleyman Paşazade Sami Bey’in “İlm-i Terbiye-i Etrfal””(Çocuk Eğitimi Bilimi) kitapları ders kitabı olarak okutulmuştur.(1)
1915 yılında yayımlanan Darülmuallimin ve Darülmuallimat Nizamnamesine göre,İlkokul öğretmeni yetiştiren öğretmen okulu 4,kız öğretmen okulu kısmı da 5 yıl olmuştur.Bu dönemde kız öğretmen okulu kısmında bir de “Ana Muallim Mektebi” açılmış fakat bu okul 3 yıl sonra kapatılmıştır.1913 yılında çıkarılan “Tedrisat-ı İptidaiye Kanunu” ile kız ve erkek öğretmen okulu açma yetkisi,il özel idarelerine verilmiştir.Her il,kendi öğretmenini kendi yetiştirme yoluna gitmiş,ancak öğretmen bulunamaması ve alt yapı yetersizliğinden bu uygulama başarılı olamamıştır.

Hasan AZAKLI
Emekli İlköğretim Müfettişi
Eğitimci-Yazar