Zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocuklarda normal yaşıtları gibi temelde aynı psikolojik,fizyolojik,sosyal,duygusal gereksinimlere sahiptirler.Kendi aralarında da bireysel farklılıklar gösterirler.Zihinsel engelli çocukların en temel ve belirgin özelliği olarak gelişim hızlarının yaşıtlarından daha yavaş olması durumudur.Bu gecikme gelişimin tüm alanları için geçerlidir.Bir bebeğin zihinsel engelli olduğunu söylüyorsak,bu bebeğin yuvarlanma,emekleme,yürüme ve konuşmaya başlama gibi gelişim alanlarında yaşıtlarını geriden takip ettiğini ifade ediyoruz demektir.Genel olarak bu çocukların özelliklerini;öğrenmede yavaşlık,dikkat dağınıklığı,konuşma bozukluğu ve gecikmiş konuşma,duyu-motor problemleri,günlük yaşama ilişkin becerilerde yetersizlik,sosyal becerilerde yetersizlik şeklinde tanımlayabiliriz.(1)
Öğrenme Özellikleri: Bu çocuklar da pek çok beceriyi normal yaşıtları gibi öğrenirler.Ancak öğrenmeleri daha yavaş ve güç olur.Zihinsel yetersizlikleri arttıkça öğrenme yavaşlar ve zorlaşır.Hafif derecede zihinsel yetersizliği olan çocuklar öz bakım becerilerini(yeme-içme,giyinme-soyunma,tuvalet vb.)okuma-yazma,matematik gibi okul ile ilgili temel becerileri kazanabilirler.Orta ve ağır derecede zihinsel yetersizliği olan çocuklar öz bakım becerilerini kazanabilirler.Çoğunluğu okuma-yazma ve aritmetik becerileri ancak,sık karşılaştıkları bazı sözcükleri,işaretleri ve sayıları tanıyabilirler.Bu çocuklar çok basit bazı iş becerilerini öğrenebilirler.Çocuklarda zihinsel yetersizliğin derecesinin artmasıyla çocukların yeme-içme,giyinme-soyunma,tuvalet gereksinimlerini giderme gibi temel becerileri kazanmada zorlandıkları gözlenir.Buna paralel olarak kişilere bağımlılıkları artar.
Konuşma Özellikleri: Konuşmayı normal çocuklar gibi öğrenirler,ancak zihinsel yetersizliklerine bağlı olarak konuşmaları daha geç gelişmekte ve daha fazla konuşma bozukluğu göstermektedirler.Çocukta zihinsel yetersizlik artıkça dil ve konuşma problemleri de artmaktadır.
Sosyal Duygusal Özellikleri : Zihinsel yetersizliği olan çocuklar normal yaşıtlarına göre daha fazla sosyal ve duygusal problemler göstermektedir.Bu çocukların zihinsel gelişimlerinin geri olması nedeni ile sosyal becerilerindeki yetersizlikleri ve diğer insanların onlara yönelik olumsuz tavırları,bu duruma neden olan temel etkenlerdir.
Fiziksel Özellikleri:Zihinsel yetersizliği olan çocukların fiziksel görünümleri ve sağlık durumları,özrün derecesine göre değişmektedir.Hafif derecede zihinsel yetersizliği olan çocukların görünüş ve motor becerileri genelde normal yaşıtlarından farklı değildir.Orta ve ağır derecede olanlarda farklılık gösterebilir.Bu gruptaki çocuklarda eşgüdüm,denge problemleri ve ince el becerilerini gerektiren işleri yapmada güçlükleri vardır.

(1)-Bilim Ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi,Mayıs:2003 ,sayı:39

Hasan AZAKLI
Emekli İlköğretim Müfettişi
Eğitimci-Yazar