Özgül Öğrenme Güçlükleri (ÖÖG): Normal zekaya sahip çocukların, merkezi sinir sisteminin yapısal ve işlevsel bozukluklarına bağlı olarak, okuma, yazma, aritmetik becerileri gibi alanlardan en az birinde özgül zorluk yaşamaları anlamına gelir. ÖÖG olan çocuklar okumayı geç öğrenirler ve yaşıtlarından daha yavaş okurlar. Yazıları çoğunlukla çirkin olur. Harf atlayabilir, harfleri karıştırabilir, sözcüklerin hecelerini ayırarak yazabilir ya da sözcükleri birleştirebilirler. İmla hataları sıktır. Okumak ve yazmak için yaşıtlarına göre çok fazla çaba harcamaları gerektiği ve çabaları oranında başarı sağlayamadıkları için kısa sürede derslerden kaçınmaya başlarlar. ÖÖG'nün tanısı konunun uzmanları tarafından konulmalı, çocuğa uygun tedavi ve eğitim desteği sağlanmalıdır.
Uyum Bozukluğu: Çocuğun göç, hastalık, aile bireylerinden birini yitirme, taşınma, okul değişikliği gibi yaşam olayları sonrasındaki 3 ay içerisinde başlayan ve yaklaşık 6 ay süren duygu ve davranış sorunlarıdır. Söz konusu olay nedeni ile yaşamında meydana gelen düzen değişikliğine uyum sağlamaya çalışan çocuk, geçici bir süre için okulda kendisinden bekleneni veremeyebilir. Çocukta uyum bozukluğu düşünüldüğünde ruhsal tedavi sağlanması ve olayın olumsuz etkisini giderecek önlemlerin alınması sorunun süregenleşmesini önler.
Depresyon: Duygusal çökkünlük, eskiden sevilen etkinliklere duyulan ilginin azalması ve keyif alınamaması, yorgunluk hissi ve enerji yitimi, değersizlik ve suçluluk duyguları, zihinsel yoğunlaşma güçlüğü, uyku ve iştah bozuklukları ve ağır durumlarda öz-kıyım eğilimi ile kendini gösterir. Çocuklarda ve gençlerde bunlara ek olarak hırçınlık, huysuzluk, öfke nöbetleri, saldırganlık ve davranış bozuklukları da depresyona işaret edebilir. Öz-kıyım riski, acil tedaviyi gerektirir.
Bunaltı (Kaygı) Bozuklukları: Bunaltı, kaynağı bilinmeyen bir tehlike beklentisinden doğan huzursuzluk ve korku duygusu olarak tanımlanır. Günlük yaşamda herkesin sık olarak yaşadığı bu duygu, bireyin işlevlerini engellemeye başladığında bozukluk olarak kabul edilir. Çocuklarda Ayrılma Bunaltısı Bozukluğu ve buna bağlı Okul Reddi, okul başarısızlığının en önemli etmenlerinden biridir. İvedilikle tedavi edilmesi ve tedavi sırasında da çocuğa ve anababasına okul yönetimi tarafından destek verilmesi gerekir. Çocukluk Başlangıçlı Sosyal Fobi, Yaygın Bunaltı Bozukluğu ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu adı verilen bunaltı bozuklukları da çocukluk döneminde önemli işlev yitimine yol açan bozukluklar arasındadır.
Bu yazıda ele alınan başlıklar, okul başarısızlığının en sık görülen nedenleridir ve tümü tedavi edilebilir niteliktedir. Kuşkusuz, çocuğa ve içinde bulunduğu duruma özgü pek çok başka başarısızlık nedeni saptanabilir. Başarısız çocuğa yaklaşım açısından temel ilkeler, başarısızlığın altında mutlaka bazı nedenlerin bulunduğunu kabul etmek ve çocuğu eleştirmeden, kişiliğini örselemeden, öz-saygısını destekleyerek başarıya doğru çaba göstermesi için yüreklendirmektir.

Hasan AZAKLI
Emekli İlköğretim Müfettişi
Eğitimci-Yazar